UPPSC GS Paper-I – Day-25
Extremist Phase of Indian National Movement (1905–1917)
అతివాద జాతీయ ఉద్యమ దశ – లాల్-బాల్-పాల్
By Shaktimatha Learning
Introduction | పరిచయం
The period from 1905 to 1917 is known as the Extremist Phase of the Indian National Movement. This phase marked a clear departure from the Moderate approach of petitions and prayers. Extremist leaders believed that political freedom could be achieved only through self-reliance, mass participation, and direct confrontation with British authority. This phase gave Indian nationalism a militant, emotional, and mass character. For UPPSC GS Paper-I, this topic is of very high importance.
1905 నుండి 1917 వరకు కాలాన్ని భారత జాతీయ ఉద్యమంలో అతివాద దశగా పిలుస్తారు. ఈ దశలో మితవాదుల వినతిపత్రాల మార్గం నుంచి స్పష్టమైన భిన్న దారికి ఉద్యమం మలుపు తిరిగింది. స్వావలంబన, ప్రజల విస్తృత పాల్గొనడం, బ్రిటిష్ అధికారంతో నేరుగా ఎదురుదెబ్బ వలన మాత్రమే స్వాతంత్ర్యం సాధ్యమని అతివాదులు నమ్మారు. ఈ దశ భారత జాతీయవాదానికి ఆక్రమ, భావోద్వేగ, ప్రజా స్వభావాన్ని ఇచ్చింది. UPPSC GS Paper-I లో ఇది అత్యంత కీలక అంశం.
Background | నేపథ్యం
- Failure of Moderate methods
- Partition of Bengal (1905)
- Economic hardships and famines
- Racial arrogance of British officials
- Influence of international revolutionary movements
- మితవాద పద్ధతుల వైఫల్యం
- బెంగాల్ విభజన (1905)
- ఆర్థిక కష్టాలు, క్షామాలు
- బ్రిటిష్ అధికారుల జాతి అహంకారం
- అంతర్జాతీయ విప్లవ ఉద్యమాల ప్రభావం
Ideology of Extremists | అతివాదుల సిద్ధాంతం
- Swaraj as birthright
- Self-reliance and self-sacrifice
- No faith in British goodwill
- National pride and revivalism
- స్వరాజ్యం జన్మహక్కు
- స్వావలంబన, త్యాగం
- బ్రిటిష్ మంచితనంపై విశ్వాసం లేకపోవడం
- జాతీయ గర్వం, పునరుజ్జీవనం
Methods of Extremists | అతివాద ఉద్యమ పద్ధతులు
- Boycott of foreign goods
- Promotion of Swadeshi
- Passive resistance
- National education
- Public festivals and symbols
- విదేశీ వస్తువుల బహిష్కరణ
- స్వదేశీ ప్రోత్సాహం
- నిశ్చేష్ట ప్రతిఘటన
- జాతీయ విద్య
- పండుగలు, జాతీయ చిహ్నాల వినియోగం
Lal-Bal-Pal | లాల్-బాల్-పాల్
1. Bal Gangadhar Tilak
- “Swaraj is my birthright”
- Ganapati & Shivaji festivals
- Kesari and Maratha newspapers
- “స్వరాజ్యం నా జన్మహక్కు”
- గణపతి, శివాజీ ఉత్సవాలు
- కేసరి, మారాఠా పత్రికలు
2. Bipin Chandra Pal
- Extremist leader of Bengal
- Strong critique of British rule
- Advocate of national education
- బెంగాల్ అతివాద నాయకుడు
- బ్రిటిష్ పాలనపై తీవ్ర విమర్శ
- జాతీయ విద్యకు మద్దతు
3. Lala Lajpat Rai
- Extremist leader of Punjab
- Promotion of Arya Samaj ideals
- Role in Swadeshi and boycott
- పంజాబ్ అతివాద నాయకుడు
- ఆర్య సమాజ భావాల ప్రచారం
- స్వదేశీ, బహిష్కరణ ఉద్యమాల్లో పాత్ర
Surat Split (1907) | సూరత్ విభజన
The ideological conflict between Moderates and Extremists led to the Surat Split of the Indian National Congress in 1907.
మితవాదులు మరియు అతివాదుల మధ్య సిద్ధాంత విభేదాలు 1907లో ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ సూరత్ విభజనకు దారితీశాయి.
- Moderates wanted constitutional methods
- Extremists demanded mass agitation
- Congress split weakened the national movement temporarily
- మితవాదులు రాజ్యాంగ మార్గాలను కోరారు
- అతివాదులు ప్రజా ఉద్యమాన్ని కోరారు
- కాంగ్రెస్ విభజన ఉద్యమాన్ని తాత్కాలికంగా బలహీనపరిచింది
Revolutionary Nationalism | విప్లవ జాతీయవాదం
- Emergence of secret societies
- Use of revolutionary violence
- Inspiration from Irish & Russian movements
- రహస్య సంఘాల ఆవిర్భావం
- విప్లవాత్మక హింస
- ఐరిష్, రష్యన్ ఉద్యమాల ప్రభావం
Important names: Aurobindo Ghosh, Barindra Ghosh, Khudiram Bose
British Response | బ్రిటిష్ ప్రతిస్పందన
- Repressive laws (Sedition Act)
- Arrest and deportation of leaders
- Press censorship
- దమనకర చట్టాలు
- నాయకుల అరెస్టులు, బహిష్కరణ
- పత్రికల అణచివేత
Achievements of Extremists | అతివాదుల విజయాలు
- Mass participation in freedom struggle
- National self-confidence
- Economic nationalism
- Prepared ground for Gandhian era
- ప్రజల విస్తృత పాల్గొనడం
- జాతీయ ఆత్మవిశ్వాసం
- ఆర్థిక జాతీయవాదం
- గాంధీయుగానికి పునాది
Limitations | పరిమితులు
- Lack of centralized organization
- Harsh British repression
- Temporary decline after 1908
- కేంద్ర నాయకత్వ లోపం
- బ్రిటిష్ తీవ్ర అణచివేత
- 1908 తర్వాత ఉద్యమ మందగింపు
Historical Significance | చారిత్రక ప్రాముఖ్యత
- Shift from elite to mass nationalism
- Psychological break from British authority
- Foundation for Home Rule & Gandhian movements
- విద్యావంతుల ఉద్యమం నుంచి ప్రజా ఉద్యమానికి మార్పు
- బ్రిటిష్ అధికారంపై మానసిక విరోధం
- హోం రూల్, గాంధీ ఉద్యమాలకు పునాది
UPPSC Exam Importance | పరీక్ష ప్రాముఖ్యత
- Prelims – leaders, years, slogans
- Mains – evaluate Extremist methods
- Comparative questions (Moderates vs Extremists)
- ప్రిలిమ్స్ – నాయకులు, సంవత్సరాలు
- మెయిన్స్ – అతివాద పద్ధతుల విశ్లేషణ
- తులనాత్మక ప్రశ్నలు
Conclusion | ముగింపు
The Extremist phase injected courage, confidence, and militancy into the Indian freedom struggle. Though it faced repression and internal divisions, it fundamentally changed the nature of Indian nationalism. Without the Extremists, the later mass movements under Mahatma Gandhi would not have been possible.
అతివాద దశ భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమానికి ధైర్యం, ఆత్మవిశ్వాసం, ఆక్రమ స్వభావాన్ని అందించింది. అణచివేతలు, అంతర్గత విభేదాలు ఉన్నప్పటికీ భారత జాతీయవాద స్వరూపాన్ని ఈ దశ పూర్తిగా మార్చింది. అతివాదులు లేకుండా గాంధీ నేతృత్వంలోని ప్రజా ఉద్యమాలు సాధ్యమయ్యేవి కావు.
“Extremists taught India to demand freedom, not beg for it.”
UPPSC GS Paper–I Library
Complete History • Culture • Society • Mains Practice
By Shaktimatha 369 Learning
This page is a one-stop structured library for UPPSC GS Paper–I. All topics are arranged day-wise and theme-wise for easy study, revision, and answer writing practice.
🟢 A. GS Paper–I Overview
- Ancient Indian History
- Medieval Indian History
- Modern Indian History
- Indian Art & Culture
- UPPSC Mains Answer Writing Practice
🟣 B. Ancient Indian History
- Day 2 – Introduction to Ancient Indian History
- Day 3 – Indus Valley Civilization
- Day 4 – Vedic Period
- Day 5 – Buddhism & Jainism
- Day 6 – Mauryan Empire
- Day 7 – Post-Mauryan Period
- Day 8 – Gupta Empire
- Day 9 – South Indian Kingdoms
🟡 C. Indian Art & Culture
🔵 D. Medieval Indian History
- Day 11 – Delhi Sultanate
- Day 12 – Vijayanagara Empire
- Day 14 – Mughal Empire (Babur–Akbar)
- Day 15 – Mughal Empire (Later Mughals)
🔴 E. Modern Indian History
- Day 16 – Advent of Europeans
- Day 17 – Battles of Plassey & Buxar
- Day 18 – British Administrative Policies
- Day 19 – Revolt of 1857
- Day 20 – Crown Rule (1858)
- Day 21 – Socio-Religious Reform Movements
- Day 22 – Rise of Indian Nationalism
- Day 23 – INC Moderate Phase
- Day 24 – Partition of Bengal & Swadeshi
- Day 25 – Extremist Phase (Lal-Bal-Pal)
- Day 26 – Home Rule Movement
- Day 27 – Lucknow Pact (1916)
- Day 28 – Montagu–Chelmsford Reforms
- Day 29 – Rowlatt Act & Jallianwala Bagh
- Day 30 – Non-Cooperation Movement
- Day 31 – Khilafat Movement
- Day 32 – Swaraj Party
- Day 33 – Simon Commission
- Day 34 – Nehru Report (1928)
- Day 35 – Lahore Session & Purna Swaraj
- Day 37 – Civil Disobedience Movement
- Day 38 – Government of India Act, 1935
- Day 39 – Provincial Elections (1937)
- Day 40 – August Offer & Individual Satyagraha
- Day 41 – Cripps Mission
- Day 42 – Quit India Movement
- Day 43 – INA & Subhas Chandra Bose
- Day 44 – Cabinet Mission Plan
- Day 45 – Mountbatten Plan & Independence Act
🟠 F. UPPSC MAINS – GS-I Answer Writing Practice
- GS-I Answer Writing – Library
- Practice Set 1
- Practice Set 2
- Practice Set 3
- Practice Set 4
- Practice Set 5
- Practice Set 6
- Practice Set 7
“A good library does not reduce effort, it multiplies clarity.”
.png)
No comments:
Post a Comment